Premier Tusk w Wieluniu: Szkoła ma uczyć wrażliwości, szacunku i pamięci o wojnie

Inauguracja roku szkolnego w cieniu historycznej pamięci

W poniedziałek 1 września premier Donald Tusk wziął udział w uroczystym rozpoczęciu roku szkolnego 2026/27 w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu. Wybór miejsca nie był przypadkowy – to właśnie tam, o świcie 1 września 1939 roku, niemieckie siły powietrzne przeprowadziły jeden z pierwszych nalotów II wojny światowej, atakując uśpione i bezbronne miasto. Szef rządu podkreślił, że data ta łączy w sobie radość z nowego początku oraz obowiązek pamięci o tragedii, która na zawsze zmieniła losy Polski i Europy.

Premier zaznaczył, że współczesna szkoła musi być miejscem, w którym młode pokolenia uczą się nie tylko przedmiotów, ale także postaw obywatelskich. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę, że pamięć o wojnie powinna stanowić moralny kompas dla kolejnych pokoleń – pozwalający odróżniać dobro od zła i dostrzegać zagrożenia, zanim przerodzą się w katastrofę. Wcześniej, jeszcze przed ceremonią, Donald Tusk zapalił znicz przy pomniku ofiar września 1939 roku w Wieluniu, oddając hołd poległym.

Wieleń – symbol wojennego barbarzyństwa

Atak na Wieluń uznaje się za jeden z symbolicznych początków II wojny światowej, obok bardziej znanego ostrzału Westerplatte. Niemieckie naloty na miasto pochłonęły co najmniej 1200 ofiar, a centrum miejscowości zostało zniszczone w 90 procentach. Premier podkreślił, że spór o to, gdzie dokładnie rozpoczęła się wojna, ma drugorzędne znaczenie – kluczowa jest lekcja płynąca z tych wydarzeń.

Wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, trzeba pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć.

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier rozmawiał także z panią Anielą i panem Eugeniuszem – świadkami bombardowania miasta, którzy podzielili się swoimi wspomnieniami. To bezpośrednie spotkanie z historią miało wymiar symboliczny, pokazując, że pamięć o ofiarach musi być żywa i przekazywana dalej.

Edukacja jako narzędzie walki z nienawiścią i przemocą

W swoim przemówieniu premier zaapelował do uczniów, aby w codziennym życiu szkolnym kierowali się zasadami wzajemnego szacunku i tolerancji. Zwrócił uwagę, że nienawiść, pogarda, przemoc i agresja prowadzą wyłącznie do zła, a sposób, w jaki młodzi ludzie traktują swoich rówieśników, ma ogromne znaczenie dla całej społeczności. Tusk podkreślił, że w polskich szkołach coraz częściej dochodzi do aktów przemocy, również na tle narodowościowym, dlatego tak ważne jest, aby młodzież reagowała na przejawy agresji i wspierała słabszych.

Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego.

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier zaznaczył, że młode pokolenia nie są dziś narażone na dramaty, których doświadczyli ich przodkowie, ale to od nich zależy, czy Polska pozostanie krajem wolnym i bezpiecznym. Ta odpowiedzialność zaczyna się od codziennych wyborów – od tego, czy uczeń pomoże koledze, czy odwróci wzrok, gdy ktoś jest krzywdzony. To właśnie te małe gesty budują fundamenty demokratycznego społeczeństwa.

Praktyczne skutki dla uczniów i nauczycieli w całej Polsce

Apel premiera ma przełożenie na konkretne działania w szkołach. W nadchodzącym roku szkolnym dyrektorzy i nauczyciele będą zachęcani do organizowania zajęć poświęconych historii najnowszej, ale także do wzmacniania programów wychowawczych dotyczących przeciwdziałania przemocy rówieśniczej. W wielu placówkach już teraz prowadzone są warsztaty z zakresu empatii, mediacji i rozwiązywania konfliktów, a także zajęcia integracyjne dla uczniów z różnych środowisk.

Dla uczniów oznacza to większy nacisk na dyskusje o wartościach, a nie tylko na suchą wiedzę podręcznikową. Nauczyciele zyskują natomiast wsparcie w zakresie reagowania na sytuacje kryzysowe – od mobbingu po przemoc fizyczną. Ważnym elementem ma być także nauka historii w sposób angażujący, np. poprzez spotkania ze świadkami historii, wycieczki do miejsc pamięci czy projekty lokalne.

Znaczenie dla mieszkańców Zgorzelca i regionu

Dla mieszkańców Zgorzelca, miasta położonego tuż przy granicy z Niemcami, przesłanie premiera nabiera szczególnego wymiaru. Historia II wojny światowej jest tu obecna na każdym kroku – od mostów na Nysie Łużyckiej po cmentarze i miejsca pamięci. Współpraca transgraniczna z niemieckim Görlitz, która po 1945 roku przeszła długą drogę od wrogości do partnerstwa, jest żywym dowodem na to, że pojednanie jest możliwe. Jednak, jak pokazują ostatnie incydenty w polskich szkołach, także w naszym regionie mogą zdarzać się przejawy nietolerancji – dlatego lokalne placówki powinny szczególnie mocno włączyć się w realizację postulatów premiera.

Zgorzeleckie szkoły, takie jak Zespół Szkół Ponadpodstawowych czy Liceum Ogólnokształcące im. Braci Śniadeckich, mogą stać się liderami w budowaniu postaw otwartości i szacunku. Warto, aby nauczyciele wykorzystali potencjał lokalnej historii – wizyty w Muzeum Łużyckim, spotkania z kombatantami czy projekty z młodzieżą z Görlitz – aby pokazać, że pamięć o przeszłości idzie w parze z budowaniem lepszej przyszłości. Dla uczniów z Zgorzelca oznacza to nie tylko lekcje o wojnie, ale także praktyczną naukę dialogu i współpracy ponad granicami.

Najważniejsze fakty z wystąpienia premiera

• 1 września 2026 r. – inauguracja roku szkolnego w Wieluniu z udziałem premiera Donalda Tuska
• Nalot na Wieluń w 1939 r. – co najmniej 1200 ofiar i zniszczenie centrum miasta w 90%
• Premier zaapelował o szacunek, reagowanie na przemoc i pomoc słabszym w każdej polskiej szkole
• W Wieluniu premier rozmawiał ze świadkami bombardowania – panią Anielą i panem Eugeniuszem