AI, pamięć i historia bez uproszczeń: trwa nabór na międzynarodową Summer School w Zgorzelcu

Sztuczna inteligencja potrafi dziś „opowiadać” historię w kilka sekund - ale czy robi to odpowiedzialnie? I kto ma kontrolę nad tym, jak pamiętamy o przeszłości w epoce cyfrowej? Na te pytania ma odpowiedzieć międzynarodowa Summer School „AIdentity – The Past Through Modern Lenses”, która już wkrótce połączy młodych ludzi z kilku krajów podczas intensywnego programu edukacyjnego w dwóch przygranicznych miastach. Rekrutacja nadal trwa.

Summer School w Görlitz i Zgorzelcu: 18 lipca – 1 sierpnia 2026 r.

Projekt „AIdentity – The Past Through Modern Lenses” zaplanowano na 18 lipca – 1 sierpnia 2026 r., a jego działania będą prowadzone równolegle w Görlitz oraz Zgorzelcu. Organizatorem jest Meetingpoint Memory Messiaen e.V. – Stowarzyszenie na rzecz Pamięci, Edukacji i Kultury.

W tegorocznej edycji udział ma wziąć 25 młodych osób z Saksonii, Polski, Włoch i Ukrainy. Uczestnicy spotkają się na warsztatach, wycieczkach edukacyjnych i zajęciach projektowych, w których cyfrowe narzędzia będą łączone z pracą nad trudną historią XX wieku.

Historia narodowego socjalizmu i miejsca pamięci: konkretne tematy i lokalny kontekst

Rdzeniem programu jest edukacja historyczna dotycząca narodowego socjalizmu - ze szczególnym uwzględnieniem nazistowskiej pracy przymusowej w Görlitz oraz historii obozu jenieckiego Stalag VIII A. Uczestnicy będą pracować na źródłach i uczyć się, jak opowiadać o przeszłości w sposób krytyczny, rzetelny i dostępny.

Zaplanowano również wizyty w ważnych miejscach pamięci w Görlitz, Großschweidnitz oraz w byłym niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Groß-Rosen. Zajęcia mają prowadzić nie tylko do zdobycia wiedzy, ale też do rozmów o tym, jak pamięć historyczna funkcjonuje dziś: w mediach, w internecie i w debacie publicznej.

AI jako narzędzie, nie skrót myślowy: warsztaty, etyka i odpowiedzialność

Organizatorzy podkreślają, że sztuczna inteligencja nie będzie celem samym w sobie. Ma wspierać badania, analizę źródeł, porządkowanie materiałów i twórcze opowiadanie historii - ale w sposób świadomy, z rozumieniem ograniczeń technologii oraz ryzyk, jakie niosą algorytmy.

„Młodze osoby korzystają dziś ze sztucznej inteligencji zupełnie naturalnie. Tym ważniejsze jest zrozumienie zasad jej działania, ograniczeń oraz wpływu na społeczeństwo i umiejętność ich krytycznej oceny”

Mateusz Kowalinski, kierownik projektu

W programie przewidziano m.in. bloki dotyczące generatywnej sztucznej inteligencji, kompetencji medialnych oraz etyki AI. Dyskusje mają dotykać także współczesnych problemów, które bezpośrednio łączą się z cyfrową przestrzenią: dezinformacji, rasizmu oraz odpowiedzialności demokratycznej.

Co stworzą uczestnicy? Od podcastów po rozszerzoną rzeczywistość

Jednym z najważniejszych elementów Summer School będą autorskie projekty uczestników - przygotowywane w międzynarodowych zespołach i oparte na pracy z materiałami historycznymi. W planie jest tworzenie różnych form cyfrowych, tak aby historia mogła trafiać do odbiorców także nowymi kanałami.

• podcasty
• filmy
• interaktywne mapy
• trasy wykorzystujące rozszerzoną rzeczywistość (Augmented Reality)
• wizualizacje wspomagane przez sztuczną inteligencję

Ważnym założeniem programu jest także prezentowanie historii z wielu perspektyw i zwiększanie widoczności tych grup ofiar narodowego socjalizmu, którym dotąd poświęcano mniej uwagi.

„Jednocześnie chcemy tworzyć przestrzeń, w której historia będzie przedstawiana z różnych perspektyw, a grupy ofiar narodowego socjalizmu, którym dotąd poświęcano niewiele uwagi, staną się bardziej widoczne.”

Mateusz Kowalinski, kierownik projektu

Międzynarodowa wymiana i otwarte materiały dla szkół

Summer School jest skierowana do młodzieży od 16. roku życia. Organizatorzy stawiają na różnorodność, włączanie społeczne i bezpieczną przestrzeń pracy, w której spotykają się różne doświadczenia, języki i kultury.

Finałem projektu będzie publiczna prezentacja rezultatów w Görlitz. To wtedy uczestnicy pokażą efekty pracy i podejmą rozmowę z przedstawicielami środowisk edukacyjnych, kulturalnych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego o tym, jak może wyglądać demokratyczna kultura pamięci w przyszłości.

Po zakończeniu działań wszystkie przygotowane materiały multimedialne oraz podręcznik metodyczny mają zostać udostępnione jako Otwarte Zasoby Edukacyjne (Open Educational Resources – OER). Dzięki temu szkoły, miejsca pamięci i instytucje edukacyjne będą mogły z nich korzystać, a także rozwijać je w kolejnych latach.

Najważniejsze informacje w pigułce

Projekt Aidentity łączy edukację cyfrową, naukę historii oraz uczestnictwo w kulturze, stawiając na krytyczne myślenie i odpowiedzialne korzystanie z nowych technologii. Dla młodych osób z regionu to okazja, by pracować w międzynarodowym środowisku i zobaczyć, jak nowoczesne narzędzia mogą wspierać rzetelną opowieść o przeszłości - zamiast ją upraszczać.